ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ - ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﺮﯨﺪﻩ شەرقىي تۈركىستان ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﺴﻰ

 ﺑﯘ ﭘﺮﻭﮔﺮﺍﻣﻤﯩﻐﺎ ﻳﻪﺩﯨﺘﻪﭘﻪ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﻰ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﻪﺭ ﺑﯚﻟﯜﻣﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﺴﻰ ﭘﺮﻭﻓﯧﺴﺴﻮﺭ ﻣﻪﺳﺌﯘﺕ ﻫﻪﻗﻘﻰ ﺟﺎﺷﯩﻦ ﺋﻪﭘﻪﻧﺪﻯ ﻗﺎﺗﻨﺎﺷﻘﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ‏- ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺳﯩﻴﺎﺳﻰ، ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺭﯨﻴﺎﺳﻪﺗﭽﯩﻨﯩﯔ ﺳﻮﺋﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺟﺎﯞﺍﺏ ﺑﻪﺭﺩﻯ. ﺑﯘ ﭘﺮﻭﮔﺮﺍﻣﻤﺎ TRT-Turk ﺗﯧﻠﯩﯟﯦﺰﯨﻴﯩﺴﻰ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﻧﻪﻕ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﻗﯩﺘﯩﻠﺪﻯ.

ﭘﺮﻭﮔﺮﺍﻣﻤﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻨﯩﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﺭﯨﻴﺎﺳﻪﺗﭽﻰ ﺧﺎﻧﯩﻢ ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻟﻨﯩﯔ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺯﯨﻴﺎﺭﯨﺘﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﯦﺪﻯ: ﺟﯘﻣﻬﯘﺭﯨﻴﻪﺕ ﺭﻩﺋﯩﺴﻰ ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻝ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﻤﺎﻗﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮﻡ ﺭﺍﻳﻮﻧﻰ ﺗﯜﺭﻙ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﻣﻪﺭﻛﻪﺯﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ.

ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭﯨﻴﻪﺕ ﺭﻩﺋﯩﺴﻰ ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻟﻨﯩﯔ 6 ‏- ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 23 ‏- ﻛﯜﻧﯩﺪﯨﻦ 29 ‏- ﻛﯜﻧﯩﮕﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺋﺎﺭﯨﻠﯩﻘﺘﺎ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﻣﺎﻗﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺯﯨﻴﺎﺭﯨﺘﻰ ﺟﻪﺭﻳﺎﻧﯩﺪﺍ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻳﺎﺷﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﻪ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﯩﻦ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺗﯜﺭﻛﯩﺴﺘﺎﻥ ﺩﻩﭖ ﺗﻮﻧﯘﻟﻐﺎﻥ ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮﻡ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﺪﺍ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﺪﻯ. ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻝ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻫﺎﻛﯩﻤﯩﻴﯩﺘﻰ ﺋﺎﺳﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺗﯜﺭﻛﯩﺴﺘﺎﻧﻐﺎ ﺑﺎﺭﻣﺎﻗﭽﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺗﯜﻧﺠﻰ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭﯨﻴﻪﺕ ﺭﻩﺋﯩﺴﻰ ﻫﯧﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻟﻨﯩﯔ ﺗﯜﻧﺠﻰ ﺯﯨﻴﺎﺭﯨﺘﻰ ﺋﯜﺭﯛﻣﭽﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻟﻨﯩﯔ ﺑﯘ ﻗﯧﺘﯩﻤﻘﻰ ﺯﯨﻴﺎﺭﯨﺘﯩﮕﻪ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﻣﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺮﻯ ﺋﻪﻟﻰ ﺑﺎﺑﺎﺟﺎﻥ، ﺋﯩﭽﻜﻰ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﻣﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺮﻯ ﺑﻪﺷﯩﺮ ﺋﺎﺗﺎﻻﻱ ﯞﻩ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﺳﻮﺩﺍ ‏- ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺕ ﻣﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺮﻯ ﺯﻩﻓﻪﺭ ﭼﺎﻏﻠﯩﻴﺎﻥ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺮﻻﺭ ﯞﻩ ﻛﯚﭖ ﺳﺎﻧﺪﺍ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﺷﯘﻧﺎﺱ ﯞﻩ ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺕ ﮔﯘﺭﯗﭘﭙﯩﺴﻰ ﻫﻪﻣﺮﺍﻫ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.

ﭘﺮﻭﮔﺮﺍﻣﻤﯩﺪﺍ ﻳﻪﺩﯨﺘﻪﭘﻪ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﻰ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﻪﺭ ﺑﯚﻟﯜﻣﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﺴﻰ ﭘﺮﻭﻓﯧﺴﺴﻮﺭ ﻣﻪﺳﺌﯘﺕ ﻫﻪﻗﻘﻰ ﺟﺎﺷﯩﻦ ﺋﻪﭘﻪﻧﺪﻯ ﺭﯨﻴﺎﺳﻪﺗﭽﻰ ﺧﺎﻧﯩﻤﻨﯩﯔ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ‏- ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﯩﺮﻯ، ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﻰ، ﺳﻮﺩﺍ - ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺗﺘﻪ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﯩﮕﻪ ﺳﯜﭘﻪﺗﺴﯩﺰ ﺋﻪﺭﺯﺍﻥ ﺑﺎﻫﺎﻟﯩﻖ ﺳﺎﺧﺘﺎ ﻣﺎﻟﻼﺭ ﺋﯩﻤﭙﻮﺭﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺳﻮﺭﯨﻐﺎﻥ ﺳﻮﺋﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺟﺎﯞﺍﺏ ﺑﻪﺭﺩﻯ.

ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻛﻮﻣﻤﯘﻧﯩﺴﺖ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﻗﯘﺭﻏﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺋﯩﺸﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﻫﯚﺟﺠﻪﺗﻠﯩﻚ ﻓﯩﻠﯩﻢ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﻠﺪﻯ. ﺋﯘ ﻓﯩﻠﯩﻤﺪﻩ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﯦﻴﯩﻠﮕﻪﻥ: ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺧﻪﻟﻖ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭﯨﻴﯩﺘﻰ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﻳﯩﻠﻼﺭﺩﺍ ﻫﻪﺭﺑﯩﻲ ﯞﻩ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺳﺎﻫﻪﻟﻪﺭﺩﻩ ﺋﺎﻟﻐﺎ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻠﯩﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﺳﯚﺯ ﻗﯩﻠﻤﺎﻗﺘﺎ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻝ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﻳﻮﻟﯩﺪﺍ ﻗﻪﺩﻩﻡ ﺑﺎﺳﻤﺎﻱ ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﻗﻮﻟﻠﯘﻕ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﺘﻰ ﻳﯜﺭﮔﯜﺯﯛﭖ ﻛﻪﻟﺪﻯ ﺩﻩﭖ ﺗﻪﻧﻘﯩﺪﻛﻪ ﺋﯘﭼﺮﺍﭖ ﻛﻪﻟﻤﻪﻛﺘﻪ. ﺧﯩﺘﺎﻳﺪﺍ 1949 ‏- ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳﻮﺗﺴﯩﻴﺎﻟﯩﺰﻡ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﯨﻦ ﺑﯜﮔﯜﻧﮕﯩﭽﻪ ﺩﯙﻟﻪﺗﺘﻪ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺷﻪﻳﺌﻰ ﺋﯚﺯﮔﻪﺭﺩﻯ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺳﯩﻴﺎﺳﻰ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻫﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﺎ ﻫﯧﭽﻘﺎﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻠﻪﺵ ﺑﻮﻟﻤﯩﺪﻯ. 1949 ‏- ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﻨﻘﯩﻼﺏ ﺩﻩﯞﺭﯨﻨﻰ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻥ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻛﻮﻣﻤﯘﻧﯩﺴﺖ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﯩﺴﻰ ﺳﻮﺗﺴﯩﻴﺎﻟﯩﺴﺖ ﺑﯩﺮ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﻗﯘﺭﯗﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﭘﯜﺗﻜﯜﻝ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺳﻪﭘﻪﺭﯞﻩﺭ ﻗﯩﻠﺪﻯ. ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺧﯩﻴﺎﻟﻠﯩﺮﻯ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﻤﯩﺪﻯ. ﻛﻮﻣﻤﯘﻧﯩﺴﺖ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﻳﯜﺯ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﻣﯘﯞﺍﭘﭙﻪﻗﯩﻴﻪﺗﺴﯩﺰﻟﯩﻜﻠﻪﺭ ﺳﻪﯞﻩﺑﯩﺪﯨﻦ ﻣﺎﯞ ﺯﯦﺪﯗﯓ ﺳﯩﻴﺎﺳﻪﺕ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﻗﯩﻐﺎ ﭼﯧﻜﯩﻨﺪﻯ. ﺳﻮﻏﯘﻕ ﺋﯘﺭﯗﺵ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﺳﻮﯞﯨﺖ ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘﺯﺍﻗﻼﺷﻘﺎﻥ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨﺸﻜﻪ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪﻯ. 1978 ‏- ﻳﯩﻠﻰ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻏﻪﺭﺑﻜﻪ ﺋﯩﺸﻜﯩﻨﻰ ﺋﺎﭼﺘﻰ ﯞﻩ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﯞﻩ ﻳﺎﭘﯘﻧﯩﻴﻪ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯧﻠﯩﺸﯩﻢ ﺗﯜﺯﺩﻯ. 1980 ‏- ﻳﯩﻠﻼﺭﺩﺍ ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺳﺎﻫﻪﺳﯩﺪﻩ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻠﻪﺵ ﺑﻮﻟﺪﻯ، ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﺳﺎﻫﻪﺩﻩ ﻫﯧﭻ ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨﺶ ﺑﻮﻟﻤﯩﺪﻯ. ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻰ 1989 ‏- ﻳﯩﻠﻰ ﻳﯜﺯ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﺗﻴﻪﻧﺌﻪﻧﻤﯧﻦ ﯞﻩﻗﻪﺳﻰ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﯞﻩ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﺎﺩﻩﻣﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﯦﻤﻮﻛﺮﺍﺗﯩﻴﻪ ﺗﻪﻟﯩﭙﻰ ﻗﺎﻧﻠﯩﻖ ﺑﺎﺳﺘﯘﺭﯗﻟﺪﻯ. ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ ﻛﯜﻧﮕﻪ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﻩ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﺪﺍ ﭼﯩﯔ ﺗﯘﺭﺩﻯ. ﻫﯚﻛﯜﻣﻪﺕ ﺑﯧﺸﯩﺪﯨﻜﻰ ﻛﻮﻣﻤﯘﻧﯩﺴﺖ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﯩﺴﻰ ﺩﯨﻜﺘﺎﺗﻮﺭ ﺗﯘﺯﯗﻣﻨﻰ ﻳﯜﺭﮔﯜﺯﻣﻪﻛﺘﻪ. ﻗﺎﺭﺷﻰ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﻫﻪﺭﯨﻜﻪﺗﻠﻪﺭ ﻛﯧﭽﯩﻜﺘﯜﺭﻣﻪﺳﺘﯩﻦ ﺑﺎﺳﺘﯘﺭﯗﻟﻤﺎﻗﺘﺎ.

ﺋﯘ ﻫﯚﺟﺠﻪﺗﻠﯩﻚ ﻓﯩﻠﯩﻤﺪﻩ ﻳﻪﻧﻪ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﺴﯩﮕﯩﻤﯘ ﺋﺎﻻﻫﯩﺪﻩ ﻳﻪﺭ ﺑﯧﺮﯨﻠﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﯦﻴﯩﻠﮕﻪﻥ: ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﻜﻰ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﺴﺎ، ﺧﯘﺳﯘﺳﻪﻥ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﺩﯨﭙﻠﻮﻣﺎﺗﯩﻴﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﻪﺭﺩﻩ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﻨﻰ ﻗﯩﻴﯩﻦ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﺪﺍ ﻗﻮﻳﻤﺎﻗﺘﺎ. ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﻗﺎﺗﺎﺭﯨﺪﺍ ﺩﯙﻟﻪﺗﻨﯩﯔ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ‏ ‏ﺗﯜﺭﻛﻠﻪﺭ ﻳﺎﺷﺎﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮﻡ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﺪﺍ ﻳﯜﺯ ﺑﯧﺮﯨﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﯞﻩﻗﻪﻟﻪﺭ ﻛﯧﻠﯩﺪﯗ. ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺑﯘ ﺭﺍﻳﻮﻧﻐﺎ ﻗﺎﺭﯨﺘﺎ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺑﺎﺳﺘﯘﺭﯗﺵ ﻫﻪﺭﯨﻜﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﻗﺎﺭﺷﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﻤﺎﻗﺘﺎ. ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﺗﯩﺒﻪﺗﻜﻪ ﻗﺎﺭﯨﺘﺎ ﻳﯜﺭﮔﯜﺯﯛﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﺘﯩﮕﻪ ﻗﺎﺭﯨﺘﺎ ﺑﻪﺱ ‏- ﻣﯘﻧﺎﺯﯨﺮﻩ ﺩﺍﯞﺍﻡ ﻗﯩﻠﻤﺎﻗﺘﺎ. ﺗﻪﻳﯟﻩﻥ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﺴﯩﻤﯘ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ، ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ 50 ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﺋﯚﺯ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﻫﺎﻛﯩﻤﯩﻴﻪﺕ ﻳﯜﺭﮔﯜﺯﯛﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﺗﻪﻳﯟﻩﻥ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﻨﻰ ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﺑﯚﻟﮕﯜﻧﭽﻰ ﺑﯩﺮ ﺭﺍﻳﻮﻧﻰ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻤﺎﻗﺘﺎ. ﻣﯘﺳﺘﻪﻗﯩﻠﻠﯩﻘﻨﻰ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﯞﻩﺯﯨﻴﻪﺗﺘﻪ ﺗﻪﻳﯟﻩﻧﻨﻰ ﺋﯩﺸﻐﺎﻝ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻪﻫﺪﯨﺖ ﺳﺎﻟﻤﺎﻗﺘﺎ. ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﭘﯜﺗﻜﯜﻝ ﺑﯘ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻫﻪﻝ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﻳﻮﻟﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﺍﭖ ﻳﯜﺯﻟﯩﻨﯩﺸﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻦ ﻳﯩﺮﺍﻕ. ﻫﻪﺭﺑﯩﻲ ﯞﻩ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺳﺎﻫﻪﻟﻪﺭﺩﻩ ﺟﺎﺳﺎﺭﻩﺗﻠﯩﻚ ﻗﺎﺭﺍﺭﻻﺭ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻫﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﮕﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻥ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﻗﺎﺭﺍﺭﻻﺭﻧﻰ ﺳﯩﻴﺎﺳﻰ ﺳﺎﻫﻪﺩﻩ ﺋﯧﻠﯩﺸﻰ ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ ﻛﯜﻧﺪﻩ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﺪﻩﻙ ﻛﯚﺭﯛﻧﻤﻪﻛﺘﻪ.

ﻓﯩﻠﯩﻤﺪﻩ ﻳﻪﻧﻪ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻗﯩﺴﻘﯩﭽﻪ ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﯦﻴﯩﻠﮕﻪﻥ: ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﻪ ﺟﻪﻫﻪﺗﺘﯩﻦ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺗﯜﺭﻛﯩﺴﺘﺎﻥ ﺩﻩﭖ ﺗﻮﻧﯘﻟﻐﺎﻥ ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮﻡ ﺭﺍﻳﻮﻧﻰ ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻲ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﻐﺎ ﺟﺎﻳﻼﺷﻘﺎﻥ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻛﯚﭖ ﺳﺎﻧﻠﯩﻘﻨﻰ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﮕﻪﻳﺪﯗ. ﺗﺎﺭﯨﺨﺘﺎ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﺭﺍﻳﻮﻥ 19 ‏- ﯞﻩ 20 ‏- ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭﺩﻩ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺭﯗﺳﯩﻴﻪ ﻫﺎﻛﯩﻤﯩﻴﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﺎﺭﺷﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺷﺎﻫﯩﺪ ﺑﻮﻟﺪﻯ. 1878 ‏- ﻳﯩﻠﻰ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺸﻐﺎﻝ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﻳﯧﯖﻰ ﺯﯦﻤﯩﻦ ﻣﻪﻧﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﯩﮕﻪﻥ ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺋﯩﺴﯩﻢ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﺍﺗﯘﺭﻟﯘﻗﯩﻐﺎ ﺑﺎﻏﻼﻧﺪﻯ. ﺋﻪﯓ ﺋﺎﺧﯩﺮﯨﺪﺍ 1944 ‏- ﻳﯩﻠﻰ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺗﯜﺭﻛﯩﺴﺘﺎﻥ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭﯨﻴﯩﺘﻰ 1949 ‏- ﻳﯩﻠﻰ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻗﯩﺰﯨﻞ ﺋﺎﺭﻣﯩﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺭﺍﻳﻮﻧﻐﺎ ﻛﯩﺮﯨﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﺧﯩﺮﻻﺷﺘﻰ. ﺑﯜﮔﯜﻧﻜﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮﻡ ﺭﺍﻳﻮﻧﻨﯩﯔ ﭘﺎﻳﺘﻪﺧﺘﻰ ﺋﯘﺭﯗﻣﭽﻰ، ﺗﯜﺭﻙ ﺗﺎﺭﯨﺨﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﻣﻪﺭﻛﻪﺯﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ ﺷﻪﻫﯩﺮﯨﻤﯘ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮﻡ ﺭﺍﻳﻮﻧﻨﯩﯔ ﭼﯧﮕﯩﺮﯨﺴﻰ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ. ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﺩﻩ ﻣﻪﻫﻤﯘﺕ ﻗﻪﺷﻘﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﻳﯜﺳﯜﭖ ﺧﺎﺱ ﻫﺎﺟﯩﭙﻨﯩﯔ ﻗﻪﺑﺮﯨﻠﯩﺮﻯ ﺑﺎﺭ. ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ ﺷﻪﻫﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﭼﯧﻘﯩﻠﯩﺸﻰ ﻳﯧﯖﯩﺪﯨﻦ ﺩﯗﻧﻴﺎ ﻛﯜﻧﺘﻪﺭﺗﯩﭙﯩﺪﻩ ﺑﻪﺱ ‏- ﻣﯘﻧﺎﺯﯨﺮﻩ ﻗﯩﻠﯩﻨﻤﺎﻗﺘﺎ. ﺑﯘ ﺭﺍﻳﻮﻧﺪﺍ ﻧﯧﻔﯩﺖ، ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻲ ﮔﺎﺯ ﯞﻩ ﻳﻪﺭ ﺋﺎﺳﺘﻰ ﺑﺎﻳﻠﯩﻘﻼﺭ ﻛﯚﭖ، ﺷﯘ ﺳﻪﯞﻩﺑﺘﯩﻦ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺑﯘ ﺭﺍﻳﻮﻥ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺗﯜﺭﻛﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺸﺴﯩﺰﻟﯩﻖ ﯞﻩ ﺋﯚﺯ ﺗﯩﻠﯩﺪﺍ ﺩﻩﺭﺱ ﺋﻮﻗﯘﺷﻘﺎ ﭼﻪﻛﻠﯩﻤﻪ ﻗﻮﻳﯘﻟﯘﺷﻰ. ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﻠﯩﺮﻯ 11 ‏- ﺳﯧﻨﺘﻪﺑﯩﺮ ﯞﻩﻗﻪﺳﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺭﺍﻳﻮﻧﺪﯨﻜﻰ ﺭﺍﺩﯨﻜﺎﻝ ﺋﯧﻘﯩﻤﻼﺭﻏﺎ ﺩﯨﻘﻘﻪﺕ ﻗﯩﻠﻤﺎﻗﺘﺎ. ﮔﯜﻩﻧﺘﺎﻧﺎﻣﯘ ﺗﯜﺭﻣﯩﺴﯩﮕﻪ ﻗﺎﻣﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺧﯩﺘﺎﻳﻐﺎ ﻗﺎﻳﺘﯘﺭﯗﻟﻤﯩﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺳﯜﺭﻛﯜﻟﯩﺸﯩﮕﻪ ﻳﻮﻝ ﺋﺎﭼﺘﻰ.

ﻳﻪﺩﯨﺘﻪﭘﻪ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﻰ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﻪﺭ ﺑﯚﻟﯜﻣﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﺴﻰ ﭘﺮﻭﻓﯧﺴﺴﻮﺭ ﻣﻪﺳﺌﯘﺕ ﻫﻪﻗﻘﻰ ﺟﺎﺷﯩﻦ ﺋﻪﭘﻪﻧﺪﻯ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭﯨﻴﻪﺕ ﺭﻩﺋﯩﺴﻰ ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻟﻨﯩﯔ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺯﯨﻴﺎﺭﯨﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﯩﺘﻰ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﯦﺪﻯ: ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﻧﯘﻗﺘﯩﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ، ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﻣﺎﯞﻧﯩﯔ ﻗﻮﻝ ﺋﺎﺳﺘﯩﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﺩﯨﻜﺘﺎﺗﻮﺭ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﺷﻰ. ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﯩﺪﻩ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺗﯜﺭﻛﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﭼﯩﻘﯩﺶ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺋﯩﻨﭽﯩﻜﯩﻠﯩﻚ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯚﺯﯨﺘﯩﺸﻰ ﻻﺯﯨﻢ. ﻫﯚﺭﻣﻪﺗﻠﯩﻚ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭ ﺭﻩﺋﯩﺴﯩﻤﯩﺰ ﯞﻩ ﻣﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺮﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﺑﯘ ﻗﯧﺘﯩﻤﻘﻰ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺯﯨﻴﺎﺭﯨﺘﯩﺪﻩ ﺑﯘ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﯩﻲ ﺳﯚﺯﻟﯩﺸﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﭼﯜﺷﯩﻨﯩﯟﺍﺗﯩﻤﻪﻥ. ﺑﯘ ﻗﯧﺘﯩﻤﻘﻰ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺗﺘﻪ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ﺷﻪﺭﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﻥ ﻗﻮﻳﯘﺵ ﻻﺯﯨﻢ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﺗﻪﺭﻩﭘﺘﯩﻦ ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﭖ ﻙ ﻙ ﻏﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﺘﯩﻨﻰ ﺋﺎﻳﺪﯨﯖﻼﺷﺘﯘﺭﯗﺵ ﻻﺯﯨﻢ. ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ﺑﯘﻧﻰ ﺗﻪﻟﻪﭖ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﻻﺯﯨﻢ. ﻳﻪﻧﻰ ﺧﯩﺘﺎﻱ ﭖ ﻙ ﻙ ﻧﻰ ﺗﯧﺮﺭﻭﺭﻟﯘﻕ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﻰ ﺩﻩﭖ ﺗﻮﻧﯘﺷﻰ ﻻﺯﯨﻢ. ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑﯩﺰ ﺋﯘﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﺎﺭﺍﯞﻩﺭ ﻫﻪﻣﻜﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻤﯩﺰ ﺩﻩﻳﺪﯨﻜﻪﻧﻤﯩﺰ، ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻗﯩﺒﺮﯨﺲ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﺴﯩﺪﻩ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﯩﻨﻰ ﻗﻮﻟﻠﯩﺸﻰ ﻻﺯﯨﻢ. ﺷﯘﻧﻰ ﺋﯘﻧﯘﺗﻤﺎﺳﻠﯩﻖ ﻻﺯﯨﻤﻜﻰ، ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ﮒ 20 ﺩﯙﻟﻪﺗﻠﻪﺭ ﺋﻪﺯﺍﺳﻰ ﯞﻩ ﻧﺎﺗﯘ ﻳﻪﻧﻰ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻲ ﺋﺎﺗﻼﻧﺘﯧﻚ ﺋﻪﻫﺪﻯ ﺗﻪﺷﻜﯩﻼﺗﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺋﻪﺯﺍﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ. ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﻪ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﺍ ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﻰ 10 ﻳﯩﻞ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ 10 ﺩﯙﻟﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ. ﺧﯩﺘﺎﻱ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺑﯩﺮ ﻛﯜﭺ، ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﯩﻤﯘ ﺭﺍﻳﻮﻥ ﺧﺎﺭﺍﻛﺘﯧﺮﻟﯩﻚ ﺑﯩﺮ ﻛﯜﭺ. ﺑﯘ، ﻫﯚﺭﻣﻪﺗﻠﯩﻚ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭ ﺭﻩﺋﯩﺴﯩﻤﯩﺰ ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼﻫ ﮔﯜﻟﻨﯩﯔ ﺭﯗﺳﯩﻴﯩﻨﻰ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺗﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﻳﻪﻧﻰ ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﻰ 10 ﻳﯩﻞ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺑﯘ ﻗﯧﺘﯩﻤﻘﻰ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺕ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻣﯘﻫﯩﻢ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺟﯘﻣﻬﯘﺭ ﺭﻩﺋﯩﺴﯩﻤﯩﺰ ﺑﯘ ﺯﯨﻴﺎﺭﻩﺗﻨﯩﯔ ﺋﺎﺭﻗﯩﺴﯩﺪﺍ ﭼﯩﯔ ﺗﯘﺭﯗﺵ ﻻﺯﯨﻢ. ﺩﯗﻧﻴﺎ ﺩﯙﻟﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺭﯨﻘﺎﺑﻪﺗﻠﯩﺸﯩﺪﯨﻜﻪﻧﻤﯩﺰ، ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍﻟﯩﻖ ﺋﯚﻟﭽﻪﻣﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﻥ ﻫﺎﻟﺪﺍ ﻫﻪﻣﻜﺎﺭﻟﯩﻖ ﺳﺎﻫﻪﻟﯩﺮﯨﺪﻩ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﻯ ﯞﻩ ﺳﯩﻴﺎﺳﻰ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻠﺪﯗﺭﯗﺷﯩﻤﯩﺰ ﻻﺯﯨﻢ.